BCIF :: Programi donacija :: Javno zastupanje :: Priče iz lok. zajednica :: “Zeleni putokazi” za čistiju Rašku

Javno zastupanje: Priče iz lokalnih zajednica

“Zeleni putokazi” za čistiju Rašku
"...Zahvaljujući pomoći i podršci BCIF-a, ISC-a i USAID-a, uspeli smo da pokrenemo lavinu i probudimo građane da se pokrenu i urade nešto za sebe"

Inicijativa građana i Ekološkog kluba „Zeleni putokazi“ uticala na izmene Odluke o uređenju naselja kojima je uspostavljen sistem organizovanog iznošenja smeća iz seoskog područja opštine Raška.

Lokalna samouprava u opštini Raška godinama nije pokazivala interesovanje za program organizovanog iznošenja smeća sa seoskog područja, usled čega je nastalo desetine divljih deponije uz reke, srednjovekovne manastire i oranice. Predstavnici vlasti svesno su  izbegli u Odluci o uređenju naselja da definišu postupke iznošenja smeća sa seoskog područja, čime je preko 3000 građana lišeno mogućnosti da svoj otpad odlaže u kante i kontejnere. Nedovoljan kapacitet komunalnog preduzeća, loša infrastruktura i procena da nema ekonomske isplativosti razlozi su koji su doprineli da u selima nisu postavljeni kontejneri za domaćinstva a institucije kao što su seoske škole bile su primorane da svoj otpad odlažu na divlje deponije ili da spaljuju.

Mile Gajtanović, meštanin sela Rvati, kaže da je u više navrata, traktorom, svoje smeće i smeće svojih komšija vozio na gradsku deponiju. Deponija je udaljena više kilometara od njegovog sela, odvoženje smeća oduzimalo je puno vremena i Mile je povremeno sa komšijama organizovao paljenje smeća na obližnjoj seoskoj poljani. On je ipak, najveći problem imao sa drugim meštanima koji su na njegovom imanju, pored lokalnog puta, odlagali otpad na divlju deponiju. „Angažovali sam se više puta: pozivali televiziju, zvali inspekciju i odvozili traktore i prikolice pune smeća na deponiju. Tražili smo od inspekcije da reše ovaj problem, da nema smeća i pasa lutalica. Divlje deponije su prava sramota za građane i opštinu, ne želim da se moja deca igraju ovde i obole od neke zarazne bolesti“ rekao je Gajtanović.

Aktivisti Ekološkog kluba „Zeleni putokazi“ iz Raške pokrenuli su tokom 2009. i 2010. godine veliku akciju uklanjanja divljih deponija na teritoriji opštine Raška. Aktiviranjem učenika osnovnih i srednjih škola, pripadnika Vojske Srbije, građana Raške i uz pomoć zaposlenih u komunalnom preduzeću, uspeli su da potpuno uklone otpad sa tri najveće divlje deponije. U akcijama je učestvovalo preko 300 volontera, koji su nakon čišćenja na mestu ranijih deponija i postavili edukativne table sa ekološkim porukama za građane. Istovremeno sa akcijama čišćenja,  oni su mobilisali građane sa ciljem da zajedno utiču na predstavnike opštine Raška da izmene postojeću Odluku o uređenju naselja,  kojom bi se definisale procedure i mehanizmi za iznošenja smeća sa seoskog područja. Zahvaljujući konkretnim aktivnostima uklanjanja divljih deponija predstavnici Ekološkog kluba „Zeleni putokazi“ stekli su veliku podršku građana, naročito meštana iz seoskih područja. Tribinama u seoskim zajednicama, jakom medijskom kampanjom i uključivanjem većeg broja udruženja građana pojačavali su pritisak na odbornike u lokalnom parlamentu da uspostave sistem odnošenje smeća iz seoskog područja. Konkursom „Crtam ili pišem šta mislim o zaštiti okoline“ uspeli su da svojoj inicijativi priključe oko 220 učenika osnovnih škola u gradskoj i seoskim sredinima. Nakon više meseci aktivnosti i jakog medijskog pritiska uspeli su da utiču na odbornike opštine Raška da jednoglasno usvoje Izmene i dopune Odluke o uređenju naselja kojima se definiše procedura  i mehanizam  za odnošenja smeća sa seoskog područja. Pored ove skupštinske odluke, Komisija za zaštitu i unapređenje životne sredine, donela je Odluku o redovnom godišnjem participiranju opštine u nabavci kontejnera za seosko područje čime je građanima u selima omugućeno da odlažu otpad u kontejnere.

Devet domaćinstava iz sela Kaznovića, prvi su u opštini Raška potpisali ugovor sa JKP o iznošenju smeća sa seoskog područja nakon izmena Odluke o uređenju naselja. Slaviša Marković, privatni preduzetnik, jedan  od organizatora potpisivanja ugovora, kaže da su ranije imali veliki problem i da su bili primorani da smeće odlažu na divlju deponiju, na prostoru između magistralnog puta i železničke pruge Raška – Kosovska Mitrovica. „Deo deponije se obrušavao na železničku prugu pa nas je Sekcija za održavanje pruga u više navrata opominjala i upozoravala na mogućnost podnošenja krivične prijave zbog ugrožavanja saobraćaja. Od kako smo potpisali ugovor sa JKP i kada su postavljeni kontejneri u potpunosti je rešen problem koji smo imali. Kamion komunalnog preduzeća jednom mesečno prazni kontejner a cena usluge se kreće od 200-300 dinara na mesečnom nivou po domaćinstvu“. Slaviša ističe da su divljim deponijama posebno ugrožene lokacije Radošićka reka i Beli potok i da se nada da će se i drugi žitelji sela organizovati i krenuti njihovim primerom.

Sedamdesetčetvorogogodišnji Dragić Košanin, iz  Pavlice, ističe da je rado pristao da potpiše ugovor sa JKP iako mu je kontejner udaljen oko 500m od kuće. „Neće mi biti teško da smeće svakodnevno odnosim do kontejnera, iako sam star, ja želim da ličnim primerom pokažem mladima koliko je važno rešavanja problema smeća“.

Opština Raška je krajem 2010. godine nabavila preko 40 kontejnera za seoska područja čime je stvorena mogućnost za kontinuirano odnošenje otpada iz pet sela (Pavlica, Rvati, Kaznoviće, Rudnica i Drvenica).

Projekat „Da bude čisto“ podržan je u okviru programa Javno zastupanje u lokalnim zajednicama, koji realizuje BCIF  u partnerstvu sa Institutom za održive zajednice (ISC) a uz finansijsku pomoć USAID-a.

 „Znanja stečena na seminarima BCIF-a, kao što su lobiranje, mobilizacije gradjana, javni nastup, bila su od neprocenjive važnosti za uspešnu realizaciju projekta. Zahvaljujući pomoći i podršci BCIF-a, ISC-a i USAID-a, uspeli smo da „pokrenemo lavinu“ i probudimo građane da se pokrenu i urade nešto za sebe“ – Zoran Simović, predsednik Ekološkog kluba „ Zeleni putokazi“, Raška.

Uspešne priče >>